Het Jonas Daniel Meijerplein

De Sjoelgas

belevenis van extatische godsdienstigheid was. Dat was Jom Kippoer Katan.¹) Dat dit mogelijk was, ligt ongetwijfeld aan het soort mannen, die zich aangetrokken voelden tot het houden van Jom Kippoer Katan, maar toch zeker ook aan de bouw en de inhoud van de gebeden.

Ik zie voor me de dienst om half één of half twee ’s middags, in de Drittsjoel. De meeste deelnemers „halve-dag-vasters”. Het is nauwelijks de gazzan, Bierman, die de dienst leidt, hoewel de traditionele melodieën van de Kaddiesj²) en van de Pizmon³) „Bath Ammi” het hare er toe doen. Maar veeleer is het de collectiviteit van die oude en jonge mensen, die elkaar daar vonden in een extatisch samenzijn en die in heftige beweging van gemoed èn lichaam de gebeden uitschreiden. Ik zie ze voor me - al die „buitenbenen” van de Amsterdamse Kehilla: de oude Sjmoel Con, naar men zei een baal-teshoewah,⁴) maar dan een „op wiens plaats zelf de tsaddikiem gemoeriem⁵) niet mogen staan”, altijd-gebleven of weer-geworden Oostjood als zijn vader, de sofer⁶) Rebbe Koppel. De fanatieke Van West, schoonvader van de orthodoxe „humorist” Joseph Frankfort. De blond-harige Helderse duikerszoon Philip Cohen. De bescheiden vrome Sephardische „shomer”⁷) De la Bella. De 19e eeuws geklede celibatair Rubens, enz.

Het was vooral de grote Widdoej,⁸) die het heilig vuur hoog deed oplaaien „Wanneer ik eraan zou beginnen, mijn zonden op te

111

¹

*) Jom Kippoer Katan = Kleine Verzoendag. Een vastendag door sommigen gehouden op de dag voor het Nieuwemaansfeest, tot verzoening van eventuele zonden in de afgelopen maand begaan.

²

) Kaddiesj = gewijd gebed.

³

) Pizmon = strofische, berijmde hymne met refrein. Bij de Pizmon wordt de Heilige Arke geopend. De Hebreeuwse woorden „Bath Ammie" = „Dochter van Mijn Volk”.

⁴

) Baal-teshoewa = „bekeerling”.

⁵

⁶) Tsaddikim gemoeriem = volmaakte vromen.

⁶

) Sofer = wetschrijver.

⁷

) Shomer = Rabbinaal controleur.

⁸

) Widdoej = geloofsbelijdenis.