Het Jonas Daniel Meijerplein

De Sjoelgas

De geciteerde anecdote demonstreert, dat de strijd om deze „verlichte” commentaar in Nederland niet zo heftig is geweest als in Oost-Europa. Kenmerkend in dit verband is het verhaal van een Oostjoods geleerde die eenmaal de boekerij van het genootschap bezocht en bij die gelegenheid een exemplaar van de Pentateuch met Bioer achteloos wegwierp onder het uiten van verwensingen jegens Moses Mendelssohn. De ontwikkeling van het Nederlandse Jodendom voltrok zich evenwel zonder een heftige „Kulturkampf.”

De Bioer vormde intussen slechts een der studievakken. Reisjies Chogme werd in de loop der tijden tot een bloeiend genootschap, dat zich ook en vooral concentreerde rondom de opvoeding van jonge Joodse pupillen, die via de chewre werden grootgebracht in een Joodse sfeer. Daarnaast ontwikkelde zich de bestudering van de Talmud tot een voortreffelijk niveau. Vooral de Zondagavondbijeenkomsten hadden een uitstekend gehalte. Wanneer een van de leraren of leerlingen van het Seminarium daar als Koré optrad, moest hij zich terdege prepareren, omdat het publiek bestond uit critische fijnproevers, die de docent van de avond het vuur na aan de schenen legden. Want ook dit publiek bereidde zich voor! Wij herinneren ons nog menige discussie over het leren op Reisjies Chogme. In de hogere afdeling van het Seminarium was er niet zelden angst en aarzeling als een uitnodiging om voor te gaan in het bezit van een der studenten was gekomen.

Tenslotte moet nog worden opgemerkt, dat de leeroefeningen van dit genootschap hier eerst van 1883 af werden gehouden. Totdat j aar was in deze lokaliteiten het Asjkenazische Beis Hamidrosj Eits Chajiem gevestigd, dat eerst toen het fraaie gebouw in de Rapenburgerstraat betrok. Met de Misjnajes-chewre en Reisjies Chogme verdwenen twee belangrijke instituten uit het Amsterdamse Jodendom. Hoe lang geleden nog is het slechts, dat Amsterdam vol was van chewres, die waarschijnlijk nimmer hun historie aan het grote publiek zullen openbaren. De Gemorechewre, die dateerde uit 1765 en die in 1940 nog bestond onder leiding van de populaire Darsjan Akiba Frank.¹) En dan die talloze

Darsjan = „Predikant”, speciale graad voor godsdienstonderwijzers (Ba’al Darsjan). Vgl.

„Droosje”.

107