Hoge hoeden, lage standaarden

BATAVIEREN EN BOTERKOEK

‘Welke omwegen om te bewijzen, dat Israël heus voor zijn eigen welzijn mag bidden, wat alle volkeren en alle godsdiensten doen, zonder dat ooit iemand zich daarover verbaast of ergert. Waarlijk, wel diep heeft de zorg om het behoud van de emancipatie de normale groepsgevoelens aangevreten, dat de vrome Jood moet uiteenzetten, dat het gebed, dat zijn voorouders eeuwen lang om Israëls materiëel geluk hebben verricht, niet in strijd is met ethiek en liefde voor het woonland. Hierin openbaart zich weer de ‘inwendige slavernij’ van den geëmancipeerden Jood, die allerlei gewrongen constructies nodig heeft om de morele toelaatbaarheid van zijn liefde voor het Joodse volk te bewijzen.

Zeer zeker gelukt het om op deze wijze het nationale element uit de gebeden te verwijderen of althans te verdoezelen. Maar daarmee is in wezen de reform ingevoerd. De woorden zijn geworden ‘een oude kruik, waar zelfs geen nieuwe wijn in is’.’

Er dient na dit alles nog een opmerking te worden gemaakt over de Nederlandse vertalingen van de gebeden (en van tenach) in het algemeen. Zij bleven alle - voorzover aanwezig - onder iedere, denkbare maat. Voorzover aanwezig, want een twintigste eeuwse vertaling van tenach heeft het Nederlandse jodendom nóg niet beleefd! De nóg gebruikte pentateuch-vertalingen van de rabbaniem Vredenburg en Onderwijzer tarten ieder taal- en letterkundig normbesef. Van de laatste (Raw Onderwijzer) kan ten positieve worden vastgesteld, dat althans zijn vertaling van Rasjie’s commentaar op de vijf boeken Mozes een voortreffelijke prestatie mag worden genoemd van een toen (eind 19e eeuw) nog jonge man. Zij werd op het Seminarium dan ook altijd fel gecritiseerd.

En nu de dagelijkse gebeden (door Wagenaar en Vredenburg vertaald) en de feestgebeden voor jomtef, die het nóg moeten doen met praehistorische ‘bewerkingen’ van o.m. G. I. Polak en M. L. van Ame-ringen. Dit is en blijft onvoorstelbaar. Waarbij moet worden aangetekend, dat (in tegenstelling tot de dagelijkse gebeden) de extra toevoegingen (‘pioetiem’ vgl. poiètes) al in het oorspronkelijke ‘Hebreeuws’ duistere teksten incorporeren, niet zelden van discutabel ‘dichterlijk’ niveau.

Zo maar een fragment (uit waarlijk honderden, die voor het grijpen liggen). Uit het ochtendgebed voor het Paasfeest:

133