De zoon van een gazzen

Bij pag. 49-54

Over de Joodse Gemeente Haarlem schreef Dr. M. WolfF zijn Geschiedenis der Joden te Haarlem, deel i (1600-1813), 1917 en deel 11 (1815—1890), 1919.

Over de te Bergen Belsen omgekomen Rabbijn De Vries verscheen Rabbijn de Vries, Dienaar des Jodendoms, ter gelegenheid van zijn afscheid als Rabbijn te Haarlem, Amsterdam 1940. Vergelijk daarin vooral de Levensschets door S. Dasberg.

Als schrijver van Ma’aneh Le-Zion, Een betoog voor het Zionisme van Joodsch traditioneel standpunt, Haarlem 1905 (door orthodoxe anti-Zionisten, vooral rabbijnen, unfair bestreden en verdacht gemaakt), werd De Vries een der pioniers van het Mizrachisme (wetsgetrouwe Zionisme) in Nederland. In de Nederlandse Zionisten Bond was zijn gezag groot.

Bij Pijpelijntjespag. 60-84

De Pijpelijntjes-affaire is door mij uitvoerig geanalyseerd in een studie Lode-wijk van Deyssel en Jacob Israël de Haan, Roeping, april 1960, pag. 697-726, dat beschouwd moet worden als een bestrijding van W. J. Simons’ Een ‘onzedelijk’ boek / De geschiedenis van de Pijpelijntjes-Affaire (Maatstaf, nov. 1958).

Voor deze studie heb ik ook correspondenties doorgewerkt van Arnold Aletrino, aanwezig in de collecties van het Nederlands Letterkundig Museum en Documentatiecentrum te ’s-Gravenhage. De De Haan-Collectie van dit museum is onbelangrijk. Ik heb haar in mijn studie wel betrokken.

Het notenmateriaal van mijn artikel in Roeping bevat alle gegevens, die voor de documentatie op dit onderdeel voldoende kunnen worden geacht. Zij werden later nog aangevuld met de brieven van De Haan aan Willem Kloos (zie deze biografie pag. 77/78/79) en het schrijven van Mr. H. Louis Israels (pag. 82/83), alle ter K.B.

Intussen zond Harry G. M. Prick te Heerlen (beheerder van het Van Deyssel-archief, die zo vriendelijk was mij ook de brieven van De Haan aan Van Deyssel ter bestudering af te staan) nog het volgende schrijven van de uitgever van Pijpelijntjes, gericht aan Scheltema en Holkema te Amsterdam, de uitgevers van De XXe Eeuw, en door deze heren terstond doorgezonden aan de Heer K. J. L. Alberdingk Thijm te Baarn.

Redactie van de xxe Eeuw, Alhier.    Amsterdam 10 Juni 1904

WelEd. Heer!

Beleefd verzoek ik U - U zult mij daar zeer mede verplichten: ie in geen geval het U toegezonden werk: Jacob de Haan, Pijplijntjes te bespreken,

2e mij - zoo mogelijk - het recensie-ex. te retourneeren.

35i