Het verdwenen Ghetto

IX

UILENBURG EN MARKEN

ZONDAGOCHTEND is het, als wij ons wederom verzamelen op de Jodenbreestraat, hoek Uilenburgersteeg. Om een wandeling te beginnen, die meer dan alle anderen het praedicaat verdient: door de Jodenhoek.

Het eiland Uilenburg is — evenals Marken en Rapenburg -—-met de uitleg van 1593 aan de stad toegevoegd. Reeds in 1586 droeg het die naam, waarvan de betekenis misschien afkomstig is van een moeras, dat in 1477 de Uijlenbraeck wordt genoemd. De twee hoofdstraten van dit eiland waren de Uilenburger- en de Batavierstraat. Tot in de 18e eeuw korter: Achter- en Voorstraat.*) En na deze explicatie even de klok terug. ... want het is Zondagochtend. ... markt in de Jodenhoek.

De Markt

Zij is ontstaan ¹) door de vele venters, die hier des Zondags-ochtends handel dreven. Feitelijk begon het op de beide Breestra-ten. In 1705 werd daar reeds in zulk een mate gevent, dat er een politieverbod werd uitgevaardigd.

Van de Breestraten begon (mede als gevolg van de officiële belemmeringen) de ontwikkeling naar de Joden-Houttuinen, Uilenburgerstraat, Markensteeg en Zwanenburgwal. In 1886 verscheen wederom een politieverordening, gevolgd zelfs door een „razzia” ²) onder leiding van commissaris Gelpke. Maar het lukte niet de venters te verdrijven. Zijn wij niet een hardnekkig volk?

De vrije markt breidde zich integendeel hoe langer hoe meer uit. Reeds in de Zaterdagnacht bezetten de kooplieden hun plaatsen, die door nachtwakers voor een paar dubbeltjes werden be-

113

¹

) Gedenkboek Mercurius, 1933 p. 50.

²

^s) Aldaar: letterlijke formulering.