Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

73

hun plannen bij de Braziliaansche Joden veel bijval: zij zagen in de Hollanders bevrijders van geloofsdwang, die hen van den voortdurenden angst voor de Inquisitie zouden verlossen, terwijl omgekeerd dezen rekenden op den steun van het Jood-sche element.

Dat zij zich daarin niet teleurgesteld zagen, bewijst een Inquisitie-document uit 1634, dat de „nadeelen, den Koning van Spanje door de Joden van Holland berokkend’ behandelt. De schrijver, kapitein Esteban de Ares Fonseca in Madrid, noemt twee Joden: Nunes Alvarez Franco en Manuel Fernandez Drago, die het plan voor de verovering van Bahia,. waar zij toen woonden, ontworpen en uitgevoerd hebben. Drago wordt in dit document als Rabbi en leeraar der Joden genoemd. De verovering van Pernambuco, zegt het stuk verder, was het werk der Joden in Amsterdam, waarvan de voornaamste was Antonio Yaez Henriquez (alias Mozes Cohen), die ook de expeditie vergezelde. Om Pernambuco te hulp te komen, is een vloot van 18 schepen uitgezeild onder commando van Diego Peixotto, waarop zich 100 Joden bevonden.

In vele Inquisitie-processen bleek, dat menige judaïzeerende Portugees correspondentie had met de Gemeenten in Holland en den Levant, en de Hollanders en Turken met informaties en geld ondersteunde.

Toen een Hollandsch eskader in 1624 Bahia had veroverd en de overwinnaars een proclamatie hadden uitgevaardigd, dat ieder burger zijn eigendom kon behouden en ongehinderd volgens zijn godsdienst kon leven, werden ongeveer 200 Joden naar de Allerheiligenbaai gelokt. Doch reeds het volgende jaar werd de stad weder door de Portugeezen heroverd en er verliepen vijf jaar alvorens het den Hollanders gelukte, vasten voet in Brazilië te verkrijgen: Pernambuco viel hun in handen en tot 1635 slaagden zij er in, de noordelijk daarvan gelegen provincies Itamarca, Parahyba en Rio Grande, welke onder den naam „Nieuw Holland” tot één gebied werden ver-eenigd, te onderwerpen. Toen nu de West Indische Compagnie liet bekend maken, dat in Hollandsch Brazilië iedere geloofs-bekentenis zou worden gerespecteerd, begon een sterke immi-