Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

71

Holland bezet. De stichting van Hollandsche kolonies moest in de allereerste plaats dienen tot verhooging der nationale welvaart door de winsten, die het ruilverkeer zouden opleveren; in de tweede plaats tot het overbrengen van den strijd met Spanje naar het overzeesche gebied. Gelukte het, Spanje’s zilverstroom uit Mexico en Peru naar Holland af te voeren, dan zou Philips II met zijn eigen wapens bestreden w^rorden. Amerika’s beste producten: suiker, indigo, huiden, edelgesteenten enz. moest men tegen Hollandsche waren, die Spanje vroeger had ingevoerd, ruilen. Tijdens het twaalfjarig bestand (1609—1621) leefde het handelsverkeer met Portugal, en over Portugal met Brazilië, weer op. Hollandsche firma’s richtten in verschillende plaatsen van Portugal filialen op en verdienden veel geld.

Toen in 1621 de West Indische Compagnie werd opgericht, verkreeg zij voor 24 jaar het handelsmonopolie o.a. voor de Westkust van Afrika, Noord- en Zuid Amerika met het recht, in alle te bezetten gebieden handelsovereenkomsten met de inheemsche souvereinen te sluiten, met steun van Staats-troepen. Eén harer vijf kamers was in Amsterdam gevestigd. De hoofdtaak der Compagnie was, Spanje’s bezittingen in de Nieuwe Wereld aan te tasten.

De eerste stoot zou aan Brazilië worden toegebracht dat, wijl het oorspronkelijk een kolonie van Portugal was, niet zoo goed door de Spanjaarden in staat van verdediging was gebracht als hun eigen kolonies. Naar dit gebied, dat in 1500 was ontdekt, placht Portugal bij gebrek aan kolonisten misdadigers en Joden te zenden, om het land te bebouwen. Nadat in 1532 het suikerriet van Madera naar Brazilië was overgebracht, waartoe de Portugeesche Joden den stoot hadden gegeven, kwam in den loop der 16e eeuw de suikercultuur aldaar tot hoogen bloei. Bahia en Pernambuco, waar dit product het best wilde gedijen, hadden een groote aantrekkingskracht voor de Portugeesch-Joodsche vluchtelingen, die hier plantages aanlegden en bij den inval der Hollanders in 1624 zeer veel suiker-aanplantingen bezaten. Daar nu de Inquisitie in Brazilië niet zulke scherpe vormen aannam als in het Spaansche gebied, konden de Joden hier iets vrijer