Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

68

(1661 en 1670 was hij Parnas) en der onderwijsinrichting (1652 en 1660 Parnas) nam hij een werkzaam aandeel. In 1656 stichtte hij in vereeniging met Dr. Efraim Bueno de academie Tora Or, waarvan Chagam Aboab als Rector werd aangesteld. Zijn moraal-philosophische werken „la Certeza del Caminho” en „Espejo de la Vanidad del Mundo” verschenen in 1666 en 1671 te Amsterdam. Hij overleed aldaar in 1699.

Een klasgenoot van Spinoza, doch geheel diens tegenhanger, was Mozes b. Mordechai Zacuto (1630—1697), leerling van Morteyra, uit een bekende geleerden-familie. Van jeugd af had hij neiging tot de mystiek getoond en van hem verhaalt de overlevering dat hij later zóóveel spijt had in zijn jeugd Latijn te hebben geleerd, dat hij veertig dagen vastte wijl „deze taal des duivels zich niet met de Kabbalistische waarheid verdroeg”. Hij verliet Amsterdam en werd eerst Chagam in Venetië, later in Verona. Hij schreef o.a. een bekende Commentaar op de Mishna („Kol ha-Remez”, Amst. 1719), een verzameling responsa en brieven (Venetië 1760) en verschillende gebeden en hymnes.

Samuel b. Isaac Abas uit Hamburg vertaalde het populair-philosophisch werk Chobat ha-Lebabot in het Spaansch. (Amst. Dd de Castro Tartaz, 1670) Hij bezat een belangrijke Bibliotheek, waarvan de Catalogus in 1693, kort na zijn dood, is verschenen.

Als kunstenaars (teekenaars en graveurs) treffen wij aan Salom Italia en Nicolas de Oliver y Fullana. Italia heeft de portretten van Menasse ben Israël en Jacob Juda Leon Templo gegraveerd, en menige fraaie huwelijksacte (Ketubah) geteekend. In een officiéél stuk wordt hij genoemd als koopman, wonende in een gang op Uilenburg.

__ Nicolas de Oliver y Fullana, geboren op het eiland Mallorca, trad in Amsterdam tot het Jodendom toe en streed als Kolonel in het Hollandsche leger tegen Frankrijk. Na zijn terugkeer tot het Jodendom nam hij den naam Daniël Jehuda aan. Hij vervaardigde verschillende cosmographische werken en bewerkte ook een gedeelte van den beroemden atlas van Bleau.