Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

142

de Abraham Cohen Paraira.»Als Rector van de Leerschool („Rosh van den Medras”) werd benoemd Emanuel de Raphaël Oëb Abendana (overleden 21 Maart 1826), die werd opgevolgd door Jacob Marco Vita (overleden 26 April 1835), en deze door Raphaël Haim Hisqiau Ishac Mendes de Solla (overleden 22 Januari 1849). „Ribi Solla” was wegens zijn groote geleerdheid en innige vroomheid alom bemind. Ofschoon aanvankelijk voor den handel bestemd, legde hij zich met ijver toe op de studie der moderne talen, Latijn en Hebreeuwsch, en was hij van 1813 tot 1837 onderwijzer aan de „Armenschool”. Hij was onder de Portugeesche predikanten de eerste, die het houden van voordrachten in het Hollandsch bevorderde, en door zijn voorbeeld anderen daartoe aanspoorde. Hij was ook een gloedvol Hebreeuwsch dichter en vervaardigde o.a. ter gelegenheid van den algemeenen „Bededag” op 2 December 1832, bij het uitrukken der Hollandsche troepen tegen België, en tijdens het heerschen der cholera-epidemie in 1832 en 1848 gelegenheidsgebeden, welke in de Synagoge werden uitgesproken en ook in druk zijn verschenen.

Ofschoon door de Besluiten van Willem I- om het gebruik van de Nederlandsche taal ook onder de Portugeesche Joden te bevorderen inderdaad de officiëele lichamen in deze Gemeente (de „Armenschool”, Ets Haim, enz.) de landstaal voor hun notulen gebruikten, werd in de Synagoge nog in 1842 in het Portugeesch gepredikt door de Rabbijnen Jacob van Jacob Ferrares (in 1842 Chagam in den Haag); Aron Mendes Chumaceiro (in 1860 tot Chagam van Cura^au benoemd) en David Lopes Cardozo, welke predikaties echter in het Hollandsch zijn uitgegeven (Amsterdam 1843). Na dien tijd verdween, op enkele overblijfselen en uitdrukkingen na, het Portugeesch geheel als omgangstaal, waartoe de vele huwelijken, tusschen de leden der beide Joodsche Gemeenten gesloten, zeker het meest hebben bijgedragen.

Doch aan den anderen kant heeft Willem I de pas verkregen burgerrechten der Nederlandsche Joden krachtig beschermd: de Portugeesch-Joodsche families, die in 1815 door heraldieke documenten hun adel konden bewijzen (ofschoon de meeste