Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

118

die in zijn oogen minderwaardig waren; hierin toonde^- hij zich een ras-echte conservatief.

In hetzelfde jaar schreef hij in het Fransch zijn Verhandeling over de weelde; een kwestie, welke de 18e eeuw zoo vaak heeft bezig gehouden. Na zijn terugkeer in Holland vestigde hij zich in den Haag, waar hij, wederom in de Fransche taal, een werk schreef over de Circulatie en het crediet (1771) en tegen de materialisten (1774). Zijn politieke opvattingen en zijn vredelievendheid deden hem een brochure samenstellen tegen de Amerikanen, die tegen hun moederland Engeland in opstand waren gekomen: hij beschouwde hen als oproerig tegen het wettelijk gezag.

Dat de Engelschen in 1783 de onafhankelijkheid der Ver-eenigde Staten van Noord-Amerika erkenden, was voor hem een groot verdriet. Hij stierf in den Haag den 13en Augustus 1787..

Na den dood van Chagam Aylion werden tot zijn opvolgers benoemd David Israël Athias en Isaac Abendana de Britto, die beurtelings een jaar als Rector der leerschool fungeerden. Onder hun rectoraat werden door Ets Haïm de eerste Respon-sa der gevorderde leerlingen in het licht gegeven. Na het overlijden van Athias (16 Adar I 5513 = 22 Maart 1753) bleef zijn collega alleen met zijn functies belast.

De vroeger beschreven crisis bereikte haar toppunt in 1763. Vooral de geld- en wisselhandel, waarin de Portugeesche Joden in zoo groote mate betrokken waren, had gedurende den zevenjarigen oorlog (1756—1763) groote uitbreiding gekregen. De aanzienlijke gedragen, welke Engeland tot ondersteuning van Pruisen en tot betaling zijner eigen troepen in Hannover moest overzenden, werden niet alleen in geld, maar ook in wissels, die o.a. te Amsterdam betaalbaar waren gesteld, overgemaakt. De omstandigheid nu, dat deze wissels over enorme sommen liepen, maakte dat de bankiers of kooplieden, die daarbij betrokken waren, niet altijd in de gelegenheid waren, deze direct te honoreeren.

Eén der grootste handels- en bankierszaken van geheel Europa, die te Amsterdam gevestigd was, moest haar betalin-