Een schaap vangen

Terug naar vergiffenis. Ik wil het hier toch hebben, en ik moet daarbij iets overwinnen, over de Sjoa, de Holocaust. De roep om vergiffenis is luid. Ik heb, hoop ik, al duidelijk gemaakt, dat het niet aan mij is om te vergeven. Het is aan mijn grootvader om te vergeven, maar dat kan hij niet, want hij is vermoord in Sobibor. En zo geldt dat voor mijn grootmoeder, mijn oom, de nichtjes en neeljes van mijn ouders, hun tantes en ooms, hun kindermeisjes, leraren, vriendjes en vriendinnetjes, hun slagers en groenteboeren, hun buurmeisjes en buurjongetjes. Ik, of wij joden, kan niet in hun plaats vergeven.

Een Tempel voor het brengen van offers die verzoening moeten brengen voor onze eigen overtredingen is er niet meer, het enige dat ons rest is bidden. Maar zelfs als, zoals orthodoxe joden denken, of sommige orthodoxe joden denken, de Sjoa het gevolg is van ons onvermogen om volgens de halacha te leven, dan nog, zelfs als het waar is, weiger ik te bidden voor vergeving voor mijn overtredingen, als dat tot doel zou hebben een andere Sjoa te voorkomen. Voor alles wat wij joden fout hebben gedaan en dat tot de Sjoa zou hebben geleid, wil ik mij niet verantwoordelijk weten door om vergeving te bidden. Ik heb er niets mee te maken en ik vind het pervers om een dergelijke verantwoordelijkheid te accepteren. Ik begrijp de gedachtegang, en een deel van mij wil die verantwoordelijkheid accepteren, maar mijn hoofd zegt: pervers. De Sjoa is de verantwoordelijkheid van de nazi’s. Het gruwelijke geweld en het gruwelijke misbruik door de vader van de prostituee is de vader aan te rekenen. Vergiffenis, het is niet aan de orde.

Vergiffenis, tsedaka, gemiloet chassadiem, het zijn manieren om het verstoorde evenwicht in de schepping te herstellen. Ik kan moeite hebben met vergiffenis, maar niet met tseda-