Een staat herrijst ....

markt niet onmiddellijk in staat was om, de zoveel grotere opbrengst van de industrie op te nemen. Daarom moest worden gezocht naar nieuwe afzetgebieden. Aanvankelijk vond men die in de landen van het nabije Oosten, maar de onlusten na 1936 maakten ook dat zeer moeilijk en nieuwe oriëntatie was noodzakelijk. Toch was de daardoor ontstane crisis en werkloosheid veel minder groot en zeker veel minder erg in zijn gevolgen, dan die in andere landen, in de ja-ren voor 1939. In de oorlogsjaren bereikte tenslotte de industrie haar hoogtepunt, doordat het land van de import was afgesneden en het daardoor noodzakelijk was zich te beperken tot de voortbrengselen van de locale industrie. Deze kreeg daardoor weer nieuwe mogelijkheden en ging tal van experimenten uitvoeren om tot nu toe nog niet gefabriceerde artikelen aan de markt te kunnen brengen. Hoewel de prijzen voor deze artikelen door de vele experimenten aanmerkelijk hoger lagen dan in de vooroorlogse periode, toen zij geïmporteerd werden, kon dit geen bezwaar zijn, daar men op deze producten nadrukkelijk was aangewezen. Ook de geallieerde legerleiding moest van deze industrie gebruik maken en de inschakeling van de Joodse industrie in de ravitaillering en in de voorziening van het Midden-Oosten vormt een van de zeer belangrijke bladzijden uit de geschiedenis van de Joodse bijdrage aan de geallieerde oorlogsvoering. De omschakeling van deze industrie, die ’n onnatuurlijke vlucht had genomen, op het vredes-niveau, na de oorlog, is soepel verlopen en heeft niet geleid tot de grote conflicten die soms elders door deze omschakeling ontstonden. Ook hierbij speelt natuurlijk de te verwachten immi-

107