De Jordaan, Manus Peet

277

menschenwraak, en een uitbrekende oerdrift, door niets anders meer te keeren of te temmen dan met eigen doodbloedende bevrediging en uitputting. Het was geen lezen van boeken meer bij Manus. Het werd handtastelijk leven van-binnen-uit. Hij ging teloor in de tragische uitroeiings-don-kerte, in de schrikgeluiden, in al de helsche dreuningen en galmen, de vloekklanken, schreistemmen en dreigkreten der revolutie zelve, waarbovenuit vervoeringsgehuil van vermetele benden gierde naar vrijheid, gelijkheid en broederschap. De September-moordnachten laaiden hellerood óp voor Peet's ontzette oogen, onder de flikkerglanzen en den rossen walm der pekflambouwen. Hij week sidderend terug voor het stormgrillige tieren en fanatische razen achter het bonkeren van iedere guillotine-kar, zoodra er een wiel-hooge, tusschen de wraakgierige en bloeddronkene menschen-menigte doorwankelde en vernielende geestdrift in wreed-beestelijke wurg-schepselen losbrak. Manus zag het stik-duistere noodlot uit het omsluierde verleden opdoemen. Hij Zag in schrikgericht, mensch over mensch, heerschen en vonnissen. Er bleef alleen in Manus' hart een ineenkrimping, een benauwenis en smartbeklemming, en tegelijk onderging hij een schok van hevig geluksgevoel bij de zekerheid nu, dat er toch nog stormige, levenverachtende mannen opstonden in tijd-scheurende uren van oproer, wien het grootsche van het volkerenverzet tot in hun bloed en merg doorrilde, die het als een verheven, een goddelijke daad doorleefden, al voelden zij méé den eindeloozen angst voor slachtingen en gruwelen, moord en plundering, er tragisch-noodzakelijk uit geboren. Manus begreep in het eerst maar niet, wat hem van binnen zoo omwoelde en tot zoo schreiend-zalige vervoering kon brengen.

Was hij dat dan, Manus Peet, Bad-Aap en Bochel, die nooit en nimmer zou hebben geloofd, dat hij voor het heroïsche in deze wereldworsteling iets anders zou hebben gevoeld