Op water en brood

130

werken, honderden Nederlanders in de gevangenis geduwd, die er anders waarschijnlijk nooit zoude mede hebben kennis gemaakt. '

In de gevangenis geduwd te worden, beteekent niet alleen persoonlijk zedelijk en lichamelijk ontzettend te lijden, maar ook voor levenslang met zijn familie, met zijn kinderen en soms nog met zijn kindskinderen geschandvlekt te zijn. Op zulk een kleinigheidje of een paar honderd Nederlandsche menschen meer of minder ongelukkig worden, let de jurist niet. Gerechtigheid kent hij niet, hij kent slechts het „Jus”, dat is de traditie van hardvochtigheid, spitsvondigheid en fielterij, overgeleverd door de eeuwen heen, en waarvan zij zelf zeggen: summum jus, summa injuria, d.i. het hoogste recht is het hoogste onrecht.

Ik mag echter bij den brief mij door deze vroedvrouw toegezonden, wel opmerken, dat de wet, die straf stelt op het verwekken van abortus of op het voorkomen van zwangerschap een ingrijpen is in de persoonlijke vrijheid van den Nederlander. Men moet geen zedelijkheid trachten te bevorderen door dwang, want dwang is een andere onzedelijkheid en aldus is het geneesmiddel erger dan de kwaal. Wil men onzedelijkheid bestrijden dan doe men dit langs den zedelijken weg, d.i. door de kinderen op school goed op te voeden, te zorgen voor geschikte arbeiderswoningen, waar niet het kind van de jeugd af aan zoo als thans tot onzedelijkheid wordt opgevoed, door het verbeteren der maatschappelijke toestanden welke onmiddellijk zouden verkregen worden indien men het staatsbestuur aan de veile kaste der juristen ontnam en het in handen legde van de kunstenaars, de dichters, de journalisten, de geestelijken, de leeraren, de paeda-gogen en de geneesheeren en door de bevordering van vroege huwelijken. Zooals thans geschied, meent men een poel van onzedelijkheid te dempen door een andere te openen. Immers zoodra men het voorkomen van zwangerschap straft, zullen toch de menschelijke in-