Het Jonas Daniel Meijerplein

m

En gij zult uw verheugen op Uw feesten

eveneens uit de talmoedische regel: „Het aardse koningschap is een afspiegeling van het Hemelse” (Babylonische Talmoed, tractaat Berachoth, fol. 58a.) De lofzegging over de koning (koningin) moet hieruit worden begrepen.”

De hier in het geding gebrachte problemen zullen niet critisch worden geanalyseerd en zo zal ook niet gesteld worden of misschien Middel-eeuws-juridische verhoudingen (Koningsrecht) van betekenis moeten worden geacht voor het begrip van de relatie Jodendom-Koningschap in het algemeen en in het bijzonder van de relatie Nederlands Jodendom-Oranje.

Maar het kan niet worden geloochend, dat de Nederlandse, resp. Amsterdamse Joden door sterke banden met de Oranjes waren verbonden. Des te frappanter schijnt dit, omdat bijvoorbeeld het Amsterdamse Jodendom in de tweede helft van de 18e eeuw door verschillende omstandigheden in grote economische moeilijkheden was geraakt. Het klassen-bewustzijn, dat zich toen zeker liet gelden, resulteerde in geen enkel opzicht in critiek, laat staan heftige critiek, op het bewind van de zwakke stadhouders. En ook de Poeriem-kranten, waarin het sociale vraagstuk (de honger) zeker een rol speelt, vertonen in geen enkel opzicht een anti-Orangistische inslag. Bij de latere discussies over de Emancipatie der Joden zal als een der steeds herhaalde verwijten tegen ons gelden, dat onze voorouders de patriotten zo fel hebben bestreden.

In het laatst van zijn leven had Rabbi Saul nog de moeilijke jaren omstreeks 1787 beleefd en was hij getuige van de fervente woede der Joodse Oranjeklanten, die vaak moeilijk waren in te tomen. In de kritieke dagen van einde Mei 1787, toen de Bijltjes in gevecht waren geraakt met de Patriotten en ook het Joodse proletariaat in beweging kwam, scheen het Ghetto niet meer veilig. Asjkenaziem en Sefardiem stelden samen honderd wachters aan.

De met het herstel van Willem V in zijn waardigheid gepaard gaande onlusten brachten voor de Jodenhoek voorlopig schrik en ontzetting. Met kanonnen werd door de straten geschoten, de cavalerie galoppeerde over de pleinen en er vielen doden en gewonden. Eerst de 13e oktober bracht de verademing als gevolg van het feit, dat Pruisen en Pruisge-

73