Het Jonas Daniel Meijerplein

VERGETEN PLEIN

In deze jaren was - zoals al eerder werd opgemerkt - het Jonas Daniël Meijerplein naar Joodse maatstaven reeds op weg vergeten te worden. De centrale bestuurslichamen functioneerden er en de administratieve beslissingen werden van daar uit genomen, maar de Joden hadden zich verplaatst, meerdere sjoelen waren gesloten en het kon soms schijnen alsof er geen hart meer klopte temidden van dit alles. Voor de niet-Joden waren de grote synagogen nog steeds het middelpunt van een bloeiend Joods leven, maar de ingewijden wisten beter.

Zeker, de diensten in de Grote Sjoel konden vaak nog imponeren door sfeer en stemming waartoe vooral medewerkte het „chazzones” van Ober-cantor Maroko, Amsterdams beminnelijke chazzen in de decennia voor de catastrophe. Wij herinneren ons nog levendig zijn proefdiensten in het jaar 1926 en vooral de onvergetelijke inzet van het „Kol Hasjeem”, uit Psalm 29, voor zijn briljante Lecha Dodie¹) van Lewandovsky, begeleid door het koor van Engländer. Het waren de laatste proefdiensten op het Meijerplein.

Proefdiensten! Gebeurtenissen van emotionele allure. Wie van de echte Amsterdamse Joden hoorde niet het verhaal van de proefdienst van de beroemde, reeds genoemde Gneser Chazzen. Op Sjabbath-middag, huiselijker „bij Minche”, was er zo een geweldige toeloop, dat er absolute wanorde in de Grote Sjoel ontstond. Toen beklom, unieke gebeurtenis in de geschiedenis van het Amsterdamse Jodendom, de Joodse commissaris van politie Philips het Almemor en dreigde de synagoge te laten ontruimen... Het was niet de eerste keer, dat een Joodse commissaris van het bureau Meijerplein ingreep in de Joodse verhoudingen. Is er niet het verhaal van commissaris Philips of van Van Raalte, dat ons vertelt, dat eenmaal op de eerste dag van het Loofhuttenfeest een niet-Jood

*) Lecha Dodie = Sababth-hymne van Salomo Alkabez, kabbalist uit Safed. „Kom mijn vriend, de Sabbath tegemoet”.

146