J.K. Rensburg 1870-1943 - een Joodse graalzoeker

zijn gedachten neergelegd over Communisme, Sociologie, Kunst en Aethiek. Naar verhouding dikwijls gaat het over de joden, en nog altijd — a la Marx — in dialectische zin. ‘En daar de meest verlangde en daarom ook de meest vervloekte stof, het geld, zich in den Jood schijnt te personifiëren, terwijl hij in werkelijkheid het streven naar de heerschappij over het geld, het Socialisme, belichaamt, heeft de Jood het gedaan. De Jood is de zondebok! ’

Dat ook hij eenmaal slachtoffer van het antisemitisme zou kunnen worden, had hij nimmer vermoed. Zijn joodse ideologie, die met Dreyfus was gestart en in Koningschap werd dolgedraaid, was vervuld gebleven van het wijsgerige optimisme der 19e eeuw, die nu voorgoed voorbij was.

Dat het de Duitsers waren die hem dit aandeden, kon hem niet verbazen. Hij had het nooit met ze op gehad. ‘Moffen en Jezuïeten vertrouwen zichzelf niet’ — had hij ergens aan een papiertje toevertrouwd — ‘en daaruit resulteert hun wantrouwen tegen anderen.’ Anderen zoals hij, die zichzelf wilden blijven. Maar niet zo heel lang meer.

Want blijkens bij het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis berustende gegevens, werd ‘Jacques Rensburg, geb. 24 maart 1870, destijds wonende Kromme Mijdrechtstraat 56 .... op 15 april 1943 in barak 82 van het kamp Westerbork binnengebracht’. Die barak lag met vier andere (81-85) van gelijke afmetingen aan de zuidzijde van het nu nagenoeg verdwenen Durchgangslager. Zij waren stuk voor stuk bestemd voor 800 en meer personen.

Uit die ellende schreef hij nog eenmaal; de laatste keer in zijn leven, dat zijn ‘slanke, intellectuele hand’¹⁴ de pen hanteerde. De brief heb ik helaas niet teruggevonden. Tine Baanders maakt er melding van in haar rondschrijven van 30 juni 1943 aan de bijdragers van het ‘Rensburg-Fonds’.¹⁵

‘De eenige brief die onze vriend Rensburg uit het kamp Westerbork heeft kunnen schrijven, was aan mij gericht met het verzoek, alle goede vrienden te groeten en te danken voor alles wat zij voor hem deden. De pogingen bij de verschillende instanties Rensburg [alsnog] over te plaatsen naar Barneveld, zijn niet gelukt.

Ruim f 100.— zijn nog in het fonds ....’

Ook financieel eindigde hij positief. De maniak uit de alternatieve diagnose van P.H. Ritter jr., die na een leven lang te zijn uitgelachen nu ook nog zou worden verbrand.

Op 4 mei werd hij op transport gesteld naar Sobibor.

Op 7 mei 1943 ging Jacques Karei Rensburg de gaskamer in.

82