Het verdwenen Ghetto

de niet-Joodse portier de merkwaardige vraag: „Bij wie mot U zijn — bij Jan Kuiper of Jan Kipper?” ¹)

Plancius behoorde — als Casino, de Koningskroon (voor de goed betalenden; in de Kerklaan, voorbij de Middenlaan aan de evens kant), Diligentia (Waterlooplein), de Harmonie (Zwanenburgerstraat), de Herschepping — tot de feesthuizen, die ik reeds vroeger noemde. „Kratsers” (muzikanten), „sarwers” (palfreniers in ’t zwart), dansmeesters, „opspielerinnen” (vrouwen die het vaat- en glaswerk schoon maakten) en „schnorrers”. Hier vonden ze een vrolijke werkkring. Want de diamantbewerkers hielden van feestvieren. ²)

En als na de „goppe”, de „maan” werd gedanst op het menuet van Mozart’s Don Juan •— daverde de zaal. Dan werd er — althans bij de min of meer traditionelen — gebensjt. Voorafgegaan door „Sjier hamangalous” op de wijze van een opera. De volgende dag was het „kerouwiem-mool”.

En om in de historie der arbeidersbeweging te blijven, hiernaast stond het huis van rabbijn

J. D. Wijnkoop

Alvorens deze later verhuisde naar de Nw. Prinsengracht No. 1. De vader van David. Knap bijbelkenner, grammaticus. Ongewoon goed docent. Die jaren lang conflicteerde met Opperrabbijn Dün-ner. Waardoor het leven van zijn gezin bitter werd gestemd. Een bron van Daivds latere onverzettelijkheid. ³)

Dr. Daniël de Lange heeft me verteld van zijn prilste jeugd. De familie was lid van Artis. Een van de „burgerlijke” normen dier dagen. Ook over de Joodse sfeer sprak hij. Vooral de Vrijdagavonden waren mooi. Jozef David had een grote belangstelling en discussieerde veel met de vrieöden van zijn zoon, toendertijd leerling van het gymnasium aan de Weteringschans.

„Artis”

Even nog Uw opmerkzaamheid vestigen op deze dierentuin der stad. Want in het leven der Amsterdamse Jodenhoek heeft zij een rol gespeeld.

Wanneer aan het eind der vorige eeuw de Joodse burger met zijn gezin op Sjabbathmiddag hier wandelde. Kinderen die er speelden. Oude mannetjes, die hun levensavond daar verkuierden.

138

¹

) Naar een verhaal van wijlen drs. E. Pakkedrager.

²

) Heertje: pag. 243/244.

³

^c) Deze gegevens zullen in een, binnenkort te verschijnen, artikel over de jeugd van David Wijnkoop worden uitgewerkt.