Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

157

voor hun studie gebruik gemaakt van de vele hulpmiddelen, die de Joodsche wetenschap in de Bibliotheken van „Ets Haïm” be'zit! En met hoe groote voorkomendheid werden zij steeds door den eminenten Bibliothecaris ingelicht!

Montezinos, zeer bescheiden en uiterst angstvallig van aard, heeft betrekkelijk weinig gepubliceerd. Maar wat hij geschreven heeft, was af! Ik noem slechts zijn biographie van David Franco Mendes in de „Joodsch letterkundige bijdragen”, die in een Hebr. vertaling van Gabriël Polak in het tijdschrift „Hamagid” verschenen is; zijn pennestrijd met den geleerden conservator der „Bibliotheca Rosenthaliana” J. M. Hillesum, die als uitgangspunt had het ontbreken van approbaties in Menasse ben Israel’s „Nishmat Chajiem”, en verschillende belangrijke gegevens uit zijn leven belicht (in N. I. W. 1898, Nr. 49, 50 en 52 en Centr. Blad 1898, Nr. 12) en zijn vele bibliographische bijdragen in de „Letterbode”.

Een niet minder belangrijk cultuurhistorisch monument is door David Henriques de Castro gesticht door zijn restauratiewerk op de begraafplaats te Ouderkerk. Deze doodenakker heeft sedert de 17e eeuw de aandacht van landgenoot en vreemdeling getrokken. Zelfs al zouden de sporen daarvan verdwenen zijn, gelijk dit met andere Portugeesehe begraafplaatsen het geval is, dan nog zouden geschiedschrijvers en kunstenaars ons aan het vroeger bestaan daarvan herinnerd hebben. Daniël Willink spreekt in zijn „Amstelrands Arcadia” over deze begraafplaats, de schilder Jacob van Ruysdaelen de graveurs Blotelingh emRomeyn de Hooghe hebben deze plek door penseel en stift vereeuwigd. Niet alleen vermelden de oude geschiedboeken deze begraafplaats wijl hier mannen hun laatste rustplaats gekregen hebben, die hebben uitgemunt in wetenschap of door de aanzienlijke positie, die zij in de maatschappij mochten bekleeden, maar ook doordat men daar de fraaiste voortbrengselen uit den bloeitijd derNederlandsche beeldhouwkunst aantreft.

Tot in de zestiger jaren der vorige eeuw was van hetgeen men daar thans kan bewonderen weinig te bespeuren. De sedert, lang ongebruikte, oude begraafplaats was vergeten en slechts een enkel vermoedde, wat daar onder het welig