Een schaap vangen

zelf zijn, graag zelfs, maar net als met de geriem in de liberale en orthodoxe joodse gemeenten, moeten ze de essentiële normen en waarden van de Nederlandse samenleving respecteren en het kerngedrag van Nederland tot hun eigen gedrag maken. Anders wordt de kloof tussen hun innerlijke landschap en het mijne te zichtbaar en daarmee te pijnlijk.

Dat alles zeg ik als Nederlandse autochtoon. Tegelijkertijd ben en blijf ik ook lid van een minderheidsgroepering. Van een vervolgde minderheidsgroepering, die ten tijde van die vervolging niet al te veel bescherming en steun kreeg van de dominante bevolkingsgroepen. Dat maakt dat ik me nooit meer helemaal kan identificeren met Nederland, met het Nederlanderschap per se. Dat maakt dat ik me gemakkelijker kan indenken wat het betekent om Turk, Marrokaan, Ghanees, Surinamer, Indonesiër, Albanees of Tamil te zijn in deze Nederlandse, nog steeds van het christendom doordrongen maatschappij. In hun vreemdeling-zijn, zijn ze tegelijkertijd voor mij, Nederlandse, vreemden, en, voor mij als jodin, gelijkgesitueerden. Als Nederlandse weet ik me gehouden aan de opdracht ze lief te hebben omdat ze vreemdeling zijn, als Nederlandse valt me die opdracht niet altijd gemakkelijk. Als jodin ben ik het object van die opdracht mij lief te hebben en weet ik dat het Nederlandse volk het niet altijd gemakkelijk heeft met die opdracht. Het draaipunt is eigenheid, vertrouwdheid, respect voor de traditie, behoud van de eigen cultuur. Om de vreemdeling in ons midden werkelijk toe te laten, werkelijk als een van ons te gaan zien, moeten we een beetje ingaan tegen dat verlangen naar eigenheid, naar vertrouwdheid, naar respect voor traditie, naar behoud van de cultuur. De een is bereid dat verlangen meer opzij te zetten dan de ander. Zowel de een als de ander heeft gelijk. Dat is het probleem. Zonder eigenheid en vertrouwdheid is er geen bestendige cultuur. Met te